1a1a1a12aa2023

Dov’è finito lo spirito olimpico?

Pubblicato il Pubblicato in Costume e Società, Little Italy, Recenti

E’ ormai noto a tutti che la Grecia, da qualche decennio, sta affrontando un periodo di intensa crisi politica ed economica, che non risparmia nemmeno il mondo dello sport. Ed è proprio di questo ambito che vorrei parlare oggi, insieme a voi. Un interesse che risale all’incirca un mese fa. Il 7 Febbraio ho assistito infatti ad una partita di pallavolo femminile che, ingenuamente, ritenevo un semplice incontro sportivo. Mi ritrovo invece allo scontro tra i due (eterni) club rivali: Olympiacos Sindesmos Filathlon Pireos (Ολυμπιακός Σύνδεσμος Φιλάθλων Πειραιώς, club olimpico dei fan del Pireo) contro Panathinaïkos Athlitikos Omilos (Παναθηναϊκός Αθλητικός Όμιλος, club atletico di tutti gli ateniesi).

IMG_1411
Mihalis Filopoulos, 22enne del Panathinaïkos picchiato a morte dai tifosi rivali, in occasione del derby nella cittadina di Paiania – 29 Marzo 2007

Non che sia mai stata una gran frequentatrice di eventi sportivi, ma quel che vedo mi lascia allibita. In un palazzetto decadente e polveroso presso il Panellinios Gymnastikos Syllogos, vicino Exarchia, si tiene l’incontro. L’entrata è presidiata dall’usuale dispiegamento di polizia ed all’interno si respira un’atmosfera da Fight Club. La visuale del campo gioco è offuscata dal fumo di sigarette, mentre ogni tipo di volgarità viene gridata alle giocatrici della squadra rivale, per lo più ragazzine tra i 18-22 anni di età. Nessuna traccia dei fan dell’Olympiacos e quando ne chiedo il motivo mi viene risposto: <<ci sarebbero dei morti>>.  Apprendo così dell’episodio di Mihalis Filopoulos, 22enne del Panathinaïkos picchiato a morte dai tifosi rivali, in occasione dello stesso derby nella cittadina di Paiania, il 29 Marzo 2007. Cosi mentre era già abitudine nei tornei sportivi maschili non attendere le partite nello stadio avversario, dopo l’assassinio tale pratica è divenuta una vera consuetudine, ad eccezione delle finali di Campionato di calcio e pallacanestro, dove lo schieramento di forze di sicurezza diventa ovviamente di importanza vitale.

Nessuna sorpresa, dunque, nel vedere il Campionato greco di calcio sospeso, successivamente ed attualmente giocato a porte chiuse, in seguito agli scontri e le violenze avvenuti durante il derby calcistico dello scorso 22 Febbraio. La partita si è tenuta presso lo stadio del Panathinaïkos, Apostolos Nikolaidis (Στάδιο Απόστολος Νικολαΐδης) e la sequenza di violenze, difatti, è degenerata in seguito alla presenza di Vangelis Marinakis, imprenditore e proprietario del club Olympiacos. Tale figura è tra le più controverse nello scenario sportivo, economico e politico ateniese. Poco importano, a questo punto, i motivi di rivalità tradizionale tra i due club, risalenti agli anni ’20 e che opponevano due zone, due stili di vita differenti della capitale. Il proprietario dell’Olympiacos, oltre che per i datati sospetti di Calciopoli ellenico, inchiesta iniziata nel 2011, è risultato ai più come una persona “non grata” durante l’incontro per i suoi movimenti a bordo campo, in contrasto con gli accordi assunti di restare all’interno della cabina predisposta per lui ed il suo entourage durante l’evento. Il suo atteggiamento, unito a quello irriverente dell’allenatore Vitor Pereira, sembrano infatti aver esacerbato ulteriormente l’ira degli ultras, scatenando i soliti scontri con la polizia.

IMG_1410
Tifosi dell’Olympiacos che trasportano simbolicamente il cadavere del rivale Panathinaïkos – 1 Giugno 1930

La risoluzione a tale episodio, che ha scioccato l’intera Europa ed ha mostrato tutto il team avversario preso di mira dai tifosi, è stata la sospensione per una settimana del Campionato, per poi ripristinarlo ma a porte chiuse (condizione ancora presente nella stesura dell’articolo). Tale decisione ha permesso di dare un’ulteriore ondata di consenso al nuovo Governo, mostrandolo incline a risolvere la questione della violenza anche nel mondo dello sport. Senza dubbio, il problema è stato tamponato temporaneamente, ma tuttavia resta ancora non discusso o investigato il reale motivo della violenza. Forse la volontà di giustizia sportiva o un semplice scontro di mentalità? Nemmeno gli stessi greci hanno la risposta esatta ad un tale quesito. Resta, comunque, l’amara consapevolezza che gli incontri sportivi non risultano più occasioni di confronto pacifico, né luogo di svago familiare. Il mondo dello sport sembra dominato dallo scontro tra queste due fazioni, che agiscono come due società segrete.

Nelle nostre menti emerge chiaramente il contrasto tra il panorama a cui assistiamo quotidianamente ed i valori che i giochi olimpici dovrebbero portare con sé. Proprio in quel luogo che concepì lo sport come strumento di riunione, di pacifica competizione e d’ intrattenimento, in cui adesso si assiste invece alla violenza più feroce. A tal riguardo, potrei infine richiamare la vostra attenzione sulla decadenza dell’impianto olimpico (e del significato che porta con sé), costruito in occasione delle Olimpiadi del 2004, totalmente inutilizzato ed abbandonato a se stesso.

La Grecia ha sicuramente una lista di priorità politiche ed economiche lunga e complicata: ma è certo che la questione della violenza diventa ogni giorno più pesante. Non basterà un Campionato a porte chiuse, bensì una maggiore consapevolezza e coordinamento, a livello politico e sportivo.

 

IMG_1413
Derby “Panathinaïkos vs Olympiacos” – 22 Febbraio 2015

 

Link utili:

 

– RIVALITA’ TRA IL PANATHINAIKOS E L’OLYMPIACOS :

–> http://simonepierotti.blogspot.gr/2010/03/le-grandi-rivalita-panathinaikos-vs.html?m=1

 

– TIFOSI IN CAMPO CON LE MAZZE :

–> http://tv.ilfattoquotidiano.it/2015/02/23/atene-duri-scontri-nel-derby-tra-panathinaikos-e-olympiakos-tifosi-in-campo-con-mazze/342749/

 

– FIAMME, SCONTRI E PAURA :

–> http://www.fourfourtwo.com/features/flares-fighting-and-fear-why-olympiakos-vs-panathinaikos-europes-maddest-derby

 

– IL DERBY PIU PERICOLOSO D’EUROPA :

–> http://www.bbc.com/sport/0/football/29383811

 

– IL DERBY DEGLI ETERNI RIVALI :

–> http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2964899/Panathinaikos-vs-Olympiacos-overshadowed-riots-fireworks-flares-chairs-thrown-pitch-bitter-Greek-rivalry.html

 

– IL DERBY CHE DIVENTA BATTAGLIA :

–> http://www.mirror.co.uk/sport/football/news/watch-shocking-moment-panathinaikos-olympiacos-5216055

 

– I TIFOSI CHE ATTACCANO I GIOCATORI :

–> http://theworldgame.sbs.com.au/article/2015/02/23/fans-attack-players-fiery-derby-eternal-enemies

 

CAMPIONATO A PORTE CHIUSE :

–> http://theworldgame.sbs.com.au/article/2015/03/05/greek-super-league-resume-behind-closed-doors

 

– GLI STADI ABBANDONATI DI ATENE :

–> http://www.thepostinternazionale.it/mondo/grecia/gli-stadi-abbandonati-di-atene-2004

 

 

Si ringrazia Panagiotis Tsekas, per la stesura e la traduzione dell’articolo in lingua greca.

 

 

—oooOOOooo—

 

 

WHERE HAS THE OLYMPIC SPIRIT GONE?

It is already worldwide known that Greece has been experiencing for the past decades an intense economic and political crisis that does not exclude even the sphere of sport. It is right this latter that I have chosen as topic of this article following my recent interest in this regard. As a matter of fact, on 7th February I attended a female football match which I – naively – thought being a simple sport event. On the contrary, I realised soon that I was witnessing the clash between the two eternal rivals: Olympiacos Sindesmos Filathlon Pireos (Ολυμπιακός Σύνδεσμος Φιλάθλων Πειραιώς, Olympiacos Club of Fans of Piraeus) versus Panathinaïkos Athlitikos Omilos (Παναθηναϊκός Αθλητικός Όμιλος, Panathenaic Athletic Club).

IMG_1411I had never been a sport addicted or connoisseur, however what I saw left me astonished. The match took place in a decadent and dusty sport hall in the site of Panellinios Gymnastikos Syllogos, near Exarchia. At the entrance I met the usual deployment of police and inside the building there was an atmosphere more similar to Fight Club than to a common volleyball game: I could barely see the court due to the smoke of cigarettes while every kind of grossness was being shouted to the players of the rival team, mostly composed by 18 – 22 years old girls. No trace of the supporters of Olympiacos and when I asked the reason the answer that I got was “there would be some murders”, hence I learned the story of Mihalis Filopopulos. Mihalis, fan of Panathinaïkos, was 22 years old when he was beaten to death by his “enemies” in the occasion of the same derby in the town of Paiania on 29th March 2007. So that, what was until then a habit in the male matches became a rule for all sport events: no rivals supporters in the counterpart home stadium with the exceptions of the finals in the basketball and football leagues. It goes without saying that the presence of security forces in such events is of a vital importance.

Thus, no surprise to see the Greek football championship first suspended and then – and still – played with closed doors following the riots during the football derby on 22nd February. The match this time took place in the stadium of Panathinaïkos, Apostolos Nikolaidis (Στάδιο Απόστολος Νικολαΐδης) and the escalation of violence was cause by the presence of Vangelis Marinakis, typhoon and owner of Olympiacos. One has to have in mind that he is one of the most controversial figures not only in the sport context but also in the Athens’ economic and political scenarios. Therefore, the original causes of friction among these clubs do not count almost at all. In fact such origins have to be found in the 20s and are linked to the opposition of two different parts, and styles of life, of the capital. Nowadays the contrast is mainly driven by the personality of the owner of Olympiacos, not only for the suspects of match fixing (investigations started in 2011) but mostly for his attitude especially in the contest of the recent derby. As a matter of fact, despite the agreement of having him inside the apposite cabin set up for his entourage during the whole match, his movements at the border of the camp and the provocative behavior of the coach Vitor Pereira have fomented even more the anger of the ultras provoking the usual confrontation with the police.

IMG_1410The resolution to the episode, which has shocked the whole Europe showing attempts of the supporters to hit the whole adversary team, has been the suspension of the championship and later the closure of the doors to the public (condition still in place at the publication of this article). This decision has definitely provided the new government with a further wave of consensus as it shows its interest to solve also the issue of violence within the sport system. The problem itself has been for sure solved temporarily but it remains undiscussed and undiscovered the real cause of the violence. Is it the willingness to restore justice and fairness or is it still a simple battle among different mentalities? To tell the truth not even the Greeks have a clear answer to such a question. Furthermore, it sadly remains the consciousness that the sport events are not any more occasions of pacific confrontation and a safe place of entertainment. The reality is that the world of sport in Athens is currently dominated by two factions that act like secret societies.

I would like to underline at this point the contrast between this framework and the idea of olympic games and the meaning that they bring with themselves. I find it pretty impressive that right in the native land of such a spirit – that creates a conception of sport as occasion of pacific competition and confrontation – one has to assist to such a violence. An emblem of the failure of this spirit in the country could easily be found in the current conditions of the olympic district, a massive infrastructure built in the occasion of the Olympic Games in 2004 and currently totally abandoned. For sure Greece has currently a long and complicated list of economic and political priorities, however this issue of violence is becoming day by day more relevant and pressuring and relying on a closed-door league is not enough, what is needed is a greater consciousness of the problem and a more organised co-ordination among the government and the sports leagues and clubs.

 

IMG_1413

 

 

—oooOOOooo—

 

 

ΠΟΥ ΠΗΓΕ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΙΣΜΟΥ;

Είναι ήδη παγκοσμίως γνωστό πως η Ελλάδα έχει υποστεί κατά τις προηγούμενες δεκαετίες μία ισχυρή πολιτική και οικονομική κρίση από την οποία δεν εξαιρείται η σφαίρα του αθλητισμού. Το τελευταίο από όλα αυτά επέλεξα ως θέμα αυτού του άρθρου ακολουθώντας το πρόσφατο ενδιαφέρον μου. Στην πραγματικότητα, στις 7 Φεβρουαρίου παρακολούθησα έναν γυναικείο αγώνα βόλλευ στον οποίο αφελώς πίστευα πως επρόκειτο για ένα απλό γεγονός. Αντιθέτως , σύντομα συνειδητοποίησα πως γινόμουν μάρτυρας ανάμεσα στην σύγκρουση δύο αιωνίων αντιπάλων: Ολυμπιακός Σύνδεσμος Φιλάθλων Πειραιώς εναντίον Παναθηναϊκού Αθλητικού Ομίλου.

IMG_1411Ποτέ δεν υπήρξα εθισμένη στον αθλητισμό ή γνώστριά του, όμως αυτό που είδα με άφησε εμβρόντητη. Ο αγώνας έλαβε χώρα στο παρακμιακό και σκουριασμένο κλειστό γήπεδο του Πανελληνίου Γυμναστικού Συλλόγου, δίπλα από τα Εξάρχεια. Στην είσοδο συνάντησα τις συνηθισμένες δυνάμεις της αστυνομίας και μέσα στο κτίριο υπήρχε μία ατμόσφαιρα όπως στο “Fight Club”: Μόλις που διέκρινα τον αγωνιστικό χώρο εξ’ αιτίας του καπνού από τσιγάρα ενώ όλων των ειδών αγενείς εκφράσεις εκτοξεύονταν προς τις παίκτριες της αντίπαλης ομάδας, αποτελούμενης κυρίως από κορίτσια 18 εως 22 ετών. Κανένα ίχνος από φίλαθλους του Ολυμπιακού και μόλις ρώτησα τον λόγο η απάντηση που πήραν ήταν “θα είχαμε μερικούς νεκρούς”, οπότε αμέσως έμαθα την ιστορία του Μιχάλη Φιλόπουλου. Ο Μιχάλης, οπαδός του Παναθηναϊκού, ήταν 22 ετών όταν ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου από τους “εχθρούς” του σε ένα άλλο ντέρμπυ στην Παιανία στις 29 Μαρτίου 2007. Λόγω αυτού, εκείνο που απλά είχε γίνει συνήθεια στα αντρικά αθλήματα έγινε κανόνας για όλα: Κανένας οπαδός φιλοξενούμενων στο αντίπαλο στάδιο με εξαίρεση τους τελικούς μπάσκετ και ποδοσφαίρου για το κύπελλο. Χωρίς να παραβλέψουμε πως η παρουσία δυνάμεων ασφαλείας σε τέτοιους αγώνες είναι ζωτικής σημασίας.

Επομένως, καμία έκπληξη να βλέπω το Ελληνικό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου πρώτα να αναβάλλεται και μετά – και ακόμα – να διεξάγεται κεκλεισμένων των θυρών μετά από τα επεισόδια στο ντέρμπυ της 22 Φεβρουαρίου. Ο αγώνας αυτή τη φορά έλαβε χώρα στο γήπεδο του Παναθηναϊκού και η αιτία για την κλιμάκωση της βίας ήταν η παρουσία του Βαγγέλη Μαρινάκη, μεγιστάνα και ιδιοκτήτη του Ολυμπιακού. Ας λάβουμε υπ’όψιν πως είναι μία από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες όχι μόνο σχετικά με τον αθλητισμό αλλά και με το πολιτικό και οικονομικό γίγνεσθαι της Αθήνας. Επομένως, δεν έχουμε να κάνουμε αυτή τη στιγμή με τις αρχικές τριβές ανάμεσα στους δύο αυτούς συλλόγους. Στην πραγματικότητα αυτές οι ρίζες βρίσκονται στη δεκαετία του 20 και συνδέονται στη αντίθεση δύο διαφορετικών τοποθεσιών και τρόπου ζωής της πρωτεύουσας. Στις μέρες μας το φώς πέφτει κυρίως στο πρόσωπο του ιδιοκτήτη του Ολυμπιακού, όχι μόνο για τις υποψίες για χειραγώγηση παιχνιδιών (οι έρευνες

IMG_1410ξεκίνησαν το 2011) αλλά κυρίως για τη συμπεριφορά του στο πρόσφατο ντέρμπυ. Για την ακρίβεια, παρά τη συμφωνία να παραμείνει στο μπουθ που υπήρχε για αυτόν και τη συνοδεία του κατά τη διάρκεια του αγώνα, οι κινήσεις του στην γραμμή του αγωνιστικού χώρου και η προκλητική συμπεριφορά του προπονητή Βίτορ Περέιρα υποκίνησαν ακόμα περισσότερο τον θυμό των οπαδών δημιουργώντας τις γνωστές μάχες με την αστυνομία.

Η λύση σε αυτό το συμβάν, το οποίο σόκαρε όλη την Ευρώπη , είναι η αναβολή του πρωταθλήματος και αργότερα η απαγόρευση εισόδου στους φιλάθλους (το οποίο ισχύει ακόμα τη στιγμή που δημοσιεύω το άρθρο). Αυτή η απόφαση παρέχει σαφώς στη νέα κυβέρνηση ένα επιπλέον κύμα γενικής συναίνεσης καθώς δείχνει ενδιαφέρον να λύσει το θέμα της βίας στο περιβάλλον του αθλητισμού. Το πρόβλημα έχει σαφώς λυθεί προσωρινά αλλά παραμένει χωρίς συζήτηση και ανακάλυψη η αληθινή αιτία της βίας. Είναι η θέληση να να αποκατασταθεί η δικαιοσύνη και η ίση μεταχείριση ή απλά είναι άλλη μία μάχη ανάμεσα σε διαφορετικές νοοτροπίες; Για να πω την αλήθεια ούτε η ίδιοι οι Έλληνες έχουν μια σαφή απάντηση σε μία τέτοια ερώτηση. Επιπροσθέτως, παραμένει δυστυχώς η συνείδηση πως τα αθλητικά γεγονότα δεν είναι πια μέρη ειρηνικών αντιπαραθέσεων και ασφαλή μέρη ψυχαγωγίας. Η πραγματικότητα είναι πως ο κόσμος του αθλητισμού στην Αθήνα κυριαρχείται από δύο παρατάξεις που δρουν σαν μυστικές κοινωνίες μέσα στην ίδια την κοινωνία.

Θα ήθελα να υπογραμμίσω σε αυτό το σημείο την αντίθεση ανάμεσα σε αυτό το γενικό πλαίσιο και στην ιδέα των Ολυμπιακών αγώνων και τον μήνυμα που εκείνοι αναδεικνύουν. Βρίσκω αρκετά εντυπωσιακό το ότι ακριβώς στην γενέτειρα ενός τέτοιου πνεύματος που δημιουργεί την αντίληψη του αθλητισμού ως ένα γεγονός ειρηνικής αντιπαλότητας και αντιπαράθεσης κάποιος έρχεται αντιμέτωπος με τέτοια βία. Ένα σύμβολο της αποτυχίας του συγκεκριμένου πνεύματος στην χώρα μπορεί εύκολα να βρεθεί στην κατάσταση ενός ολυμπιακού ακινήτου, μιας τεράστιας υποδομής κατασκευασμένης για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 που είναι ολοκληρωτικά εγκαταλειμμένο. Σίγουρα η Ελλάδα έχει μια μεγάλη λίστα οικονομικών και πολιτικών προτεραιοτήτων, όμως αυτό το θέμα της βίας γίνεται μέρα με τη μέρα πιό σχετικό και πιεστικό και ένα πρωτάθλημα με κλειστές πόρτες δεν είναι αρκετό, αυτό που χρειάζεται είναι μία μεγαλύτερη αντίληψη του προβλήματος και ένας πιο οργανωμένος συντονισμός ανάμεσα στην κυβέρνηση τους διοργανωτές και τους συλλόγους.

 

IMG_1413

 

——————–

Immagine in evidenza: clicca qui

Fonti Immagini:

n.1 -> clicca qui

n.2 -> clicca qui

n.3 -> clicca qui

About Karin Nardo

REDATTRICE | Classe 1987, con doppia cittadinanza italiana e slovacca. Ha lavorato per diverso tempo come analista in un'impresa multinazionale ad Atene dopo essersi laureata in Scienze Internazionali e Diplomatiche presso l'Università degli Studi di Trieste ed aver conseguito un Master in Advanced International Relations presso la Diplomatic Academy a Vienna, dove ha anche svolto dei tirocini presso diverse organizzazioni internazionali. Precedentemente Corrispondente estera dalla Grecia, da quando si è trasferita a Roma scrive su temi di geopolitica.

Lascia un commento

Il tuo indirizzo email non sarà pubblicato. I campi obbligatori sono contrassegnati *